Nowy projekt nowelizacji Kodeksu Postępowania Cywilnego może zagrozić dostępowi pacjentów do tańszych leków. Zdaniem Krajowych Producentów Leków, zmiany mogą pozbawić Narodowy Fundusz Zdrowia miliardów złotych oszczędności, zdobytych dzięki konkurencji cenowej. Ministerstwo Zdrowia i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) również sprzeciwiają się tym propozycjom.
Generyki ratują budżet NFZ
W 2023 roku w Polsce wprowadzono przepisy, które zrewolucjonizowały spory patentowe. Zgodnie z nimi, sąd ma obowiązek wysłuchać obu stron przed wydaniem zakazu sprzedaży leku generycznego, czyli tańszego odpowiednika. W efekcie, producenci leków generycznych zyskali uczciwą szansę na wejście na rynek, co doprowadziło do znacznych oszczędności. Jak podają Krajowi Producenci Leków, w ciągu ostatnich pięciu lat NFZ zaoszczędził na tym niemal 4 miliardy złotych. To ogromna kwota, porównywalna z rocznym budżetem na całą polską stomatologię.
Dyrektor KPL, Krzysztof Kopeć, wskazuje, że obecne prawo chroni pacjentów przed nadużyciami. „Przed zmianą prawa w 2023 r. sądy zakazywały sprzedaży konkurującego ceną leku wyłącznie na podstawie zarzutów monopolisty bez konieczności zapewnienia udziału drugiej strony i wysłuchania jej stanowiska” – wyjaśnia Kopeć. Podkreśla, że nowa ustawa zmieniła tę niekorzystną praktykę, zmuszając sądy do uwzględniania wszystkich okoliczności.
Długi monopol i jego konsekwencje
Monopol na leki w Europie utrzymuje się już przez ponad 20 lat, co pozwala producentom na dyktowanie cen. Dopiero po wygaśnięciu patentu na rynku mogą pojawić się konkurencyjne, tańsze leki generyczne. Producenci chcą jednak maksymalnie wydłużyć ten okres, często rejestrując kilkadziesiąt patentów na jeden lek, które wygasają w różnym czasie. Jednym z przykładów jest sprawa leku rywaroksabanu, stosowanego w zapobieganiu udarom mózgu. Próby zablokowania jego tańszego zamiennika na drodze sądowej nie powiodły się, co w okresie od października 2023 r. do sierpnia 2024 r. przyniosło NFZ i pacjentom 118 mln zł oszczędności.
Jak informuje Grzegorz Rychwalski, wiceprezes Krajowych Producentów Leków, nawet trzymiesięczne opóźnienie wejścia na rynek jednego leku generycznego oznacza dla budżetu państwa stratę w wysokości 10 milionów złotych. Zauważa także, że konkurencja na rynku leków jest podstawą stabilności finansowej systemu opieki zdrowotnej.
Ogromne obniżki cen. Fakty mówią same za siebie
Ministerstwo Zdrowia obliczyło, że wprowadzenie leków generycznych może obniżyć koszt terapii nawet o 85-99%. Przykład? W przypadku trastuzumabu, leku na raka piersi, koszt spadł z 16 zł do 2 zł, co oznacza obniżkę o 87%. Podobnie jest z lenalidomidem, stosowanym w leczeniu szpiczaka i chłoniaka. Tutaj cena spadła o 99%, z 40 zł do zaledwie 0,50 zł. Te dane pokazują, jak ogromne znaczenie dla pacjentów i systemu ma uczciwa konkurencja.
Wprowadzone w 2023 roku przepisy przyczyniły się także do dywersyfikacji dostaw, co jest kluczowe w dobie globalnych kryzysów. Ewentualna zmiana Kodeksu Postępowania Cywilnego byłaby działaniem na szkodę polskich pacjentów i budżetu NFZ, uniemożliwiając uczciwą konkurencję i szkodząc gospodarce.