Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, obchodzony corocznie 1 marca, jest jednym z najważniejszych dni poświęconych pamięci bohaterów polskiego podziemia antykomunistycznego. To święto, ustanowione w 2011 roku, upamiętnia tysiące żołnierzy, którzy po zakończeniu II wojny światowej nie złożyli broni i kontynuowali walkę o wolność Polski, sprzeciwiając się sowieckiej okupacji i komunistycznemu reżimowi.
Obchody w Białymstoku
W tegorocznych obchodach w Białymstoku uczestniczyli wojewoda Jacek Brzozowski, prezydent miasta Tadeusz Truskolaski, marszałek Łukasz Prokorym, a także przedstawiciele służb mundurowych, harcerstwa i wielu organizacji społecznych. Pod pomnikiem Danuty Siedzikówny „Inki”, bohaterskiej sanitariuszki 5. Wileńskiej Brygady AK, złożono kwiaty i oddano hołd wszystkim Żołnierzom Wyklętym.
„Inka”, zamordowana na rozkaz komunistycznych władz 28 sierpnia 1946 roku, miała zaledwie 18 lat. Jej ostatnie słowa przed egzekucją – „Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba” – stały się symbolem niezłomności i patriotyzmu.
Walka o pamięć historyczną
Podczas swojego przemówienia wojewoda Brzozowski podkreślił, że przez dekady komunistyczny reżim próbował wymazać Żołnierzy Wyklętych z kart historii i świadomości Polaków. Dopiero po upadku PRL Polska mogła przywrócić pamięć o tych bohaterach.
– Dziś pamiętamy i zawsze będziemy pamiętać. To święto wyraża tożsamość naszej wspólnoty narodowej. Naród, który traci pamięć, traci też sumienie, jak pisał Zbigniew Herbert – powiedział wojewoda.
Nawiązał także do aktualnych wydarzeń, wskazując, że imperializm, przemoc i niszczenie narodów nie są tylko historią, ale wciąż mają miejsce, czego przykładem jest wojna na Ukrainie.
Skala powojennego oporu
Historycy szacują, że w podziemnej walce przeciwko komunistycznej władzy brało udział od 120 do 180 tysięcy osób. Ponad 20 tysięcy Żołnierzy Wyklętych zginęło w walce lub zostało zamordowanych w więzieniach. Tysiące kolejnych skazano na wieloletnie kary więzienia, a wielu trafiło do sowieckich łagrów.
Dlaczego obchodzimy to święto 1 marca?
Data 1 marca nie jest przypadkowa – to rocznica śmierci pułkownika Łukasza Cieplińskiego i jego współpracowników z IV Zarządu Głównego WiN (Wolność i Niezawisłość), ostatniego ogólnopolskiego kierownictwa konspiracji niepodległościowej. Zostali oni zamordowani przez komunistów 1 marca 1951 roku w warszawskim więzieniu na Mokotowie.
Znaczenie pamięci o Żołnierzach Wyklętych
Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych to nie tylko hołd dla bohaterów przeszłości, ale także lekcja historii dla przyszłych pokoleń. To przypomnienie, że walka o wolność nie zawsze kończy się wraz z wojną, a totalitaryzm może przybierać różne formy.
Pamięć o tych, którzy oddali życie za niepodległość Polski, jest naszym obowiązkiem. Dlatego tak ważne jest, aby edukować młode pokolenia i dbać o to, by prawda historyczna nie została zniekształcona.
Dziś, 3 marca 2025 roku, warto wrócić myślami do wydarzeń sprzed kilku dni i zastanowić się, jaką lekcję możemy wynieść z historii Żołnierzy Wyklętych – bohaterów, którzy nie poddali się nawet w najtrudniejszych czasach.
Czytaj także: Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – Białystok oddaje hołd bohaterom