1 września 2025 roku skwer przy Alei Bluesa w Białymstoku oficjalnie otrzymał imię Józefa Bartoszki. W uroczystości odsłonięcia tablicy wzięli udział prezydent Tadeusz Truskolaski, przedstawiciele miasta oraz wnuczka patrona.
Decyzja Rady Miasta i uroczystość
24 czerwca 2025 roku Rada Miasta Białystok podjęła uchwałę o nadaniu nazwy skwerowi położonemu obok Alei Bluesa. Wczoraj odbyła się uroczystość, podczas której odsłonięto tablicę upamiętniającą Józefa Bartoszkę – przedwojennego dozorcę Wielkiej Synagogi w Białymstoku.
– Honorujemy zwykłego, prostego człowieka, który wykazał się niezwykłym czynem. Cieszę się, że dzięki decyzji radnych będzie stale obecny w przestrzeni naszego miasta – powiedział prezydent Tadeusz Truskolaski.
Ponadto, w wydarzeniu uczestniczyła wnuczka patrona, Marta Wołkowycka. – Jestem przeszczęśliwa, że mój dziadek doczekał tablicy w sercu miasta. To dla naszej rodziny wyjątkowy zaszczyt – podkreśliła.
Bohater „czarnego piątku”
Józef Bartoszko zapisał się w historii miasta w czerwcu 1941 roku. Gdy hitlerowcy podpalili Wielką Synagogę, w której zamknęli setki Żydów, otworzył tylne okno budynku. W rezultacie co najmniej 19 osób mogło uciec z płomieni.
Sam Bartoszko przeżył wojnę i po jej zakończeniu złożył zeznania dotyczące wydarzeń tzw. „czarnego piątku”. Jego relacja znajduje się w archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego.
Pamięć o bohaterze
Po wojnie rodzina Bartoszków zamieszkała przy ul. Malinowskiego 34. Józef Bartoszko został pochowany na cmentarzu farnym w Białymstoku. Obok niego spoczywa żona Julianna i syn Józef.
Co więcej, istnieje kilka relacji dotyczących samego pożaru synagogi. Część świadków wskazywała, że w budynku znajdowały się beczki z paliwem, inni podnosili, że Niemcy wcześniej przygotowali podpalenie, wnosząc kanistry z benzyną. Niezależnie od wersji wydarzeń, postawa Bartoszki pozostaje symbolem odwagi i człowieczeństwa w obliczu wojennego terroru.